2

Er is geen daar daar van Tommy Orange

Tommy Orange is een Native American, dat betekent dat hij afstamt van de indianen. Hij geeft les in creative writing aan het Institute of American Indian Arts. Er is geen daar daar  is zijn debuut en gaat over twaalf Natives die elk met andere redenen de Big Oakland Powwow bezoeken.

Er is geen daar daar Tommy Orange

De Big Oakland Powwow is een indianenfeest waar oude tradities geëerd worden. Onder de Natives is het een bekend begrip, het lijkt dé plek te zijn om elkaar te treffen. Twaalf uiteenlopende personages willen in ieder geval de Powwow bezoeken maar ieder van hen heeft een andere reden. We leren hen kennen, deze diverse groep mensen met bloed van de oorspronkelijke bewoners van Amerika in hun aderen. Ze zijn jong, oud, onzeker, intelligent of juist een beetje dom. De gemeenschappelijke factor van hen is dat ze allen blootgesteld worden of zijn aan de slechte kanten van het leven. Het ontbreken van (een van de) ouders, criminaliteit, dakloosheid, alcoholisme en tienerzwangerschappen. Het komt allemaal voorbij.

De Natives waarover Orange schrijft hebben het niet makkelijk in het leven, maar de meeste van hen hebben het hart op de goede plek. Zo is er de jonge Orvil die zich nergens thuis voelt en in het geheim meedoet aan de danswedstrijd van de Powwow en zich met zijn verenkostuum voelt als een indiaan die als indiaan verkleed is. Of de lieve oma van Orvil, Opal Viola Victoria Bear Shield (die eigenlijk een oudtante is), die door hard werken haar kleinzoons het beste van het leven wil geven. En zo volgen we er meer. Het ‘indiaan-zijn’ is aanwezig, maar niet ieder personage is daar bewust mee bezig.

De Powwow komt dichterbij, de spanning neemt toe want tijdens dit feest komen de verhaallijnen samen en zoals verwacht bereidt ieder personage zich anders voor.

Een veer wordt gesierd, hij wordt gesierd door het licht en het insect en de paal, hij wordt tot sieraad door een lichte nijging, allerlei bereden reservisten en luid geruis. Hij vormt beslist een hecht geheel. – Gertrude Stein (p.87)

Het ene personage bereidt zich namelijk voor om interviews af te nemen om oude verhalen en herinneringen vast te leggen (Dene), een ander hult zich in een oud kostuum en doet mee met de danswedstrijd (Orvil) en weer anderen hebben slechte bijbedoelingen en willen het wedstrijdgeld buit maken.

Zoekende

Het valt me op dat iedereen zoekende is. Op zoek naar de plek waar men thuishoort, op zoek naar familie of naar betere tijden. Het is alsof niemand een solide basis kent, iets wat belangrijk is voor de rest van het leven. Het gevoel ergens thuis te zijn, stabiliteit en de aanwezigheid van (familie) liefde. En om dit verder uit te diepen haalt Orange in het boek citaten van Geertrude Stein aan. Het citaat There is no there beschrijft:

dat de plek in Oakland waar ze opgroeide zo veranderd was, dat er zo veel was gesloopt en nieuw gebouwd dat het ‘daar’ van haar kindertijd, het ‘daar daar’ er niet meer was (p. 45)

Orange koppelt dit gegeven aan de geschiedenis van de indianen en hoe hun land werd overgenomen door de kolonisten. Hoe herinneringen, geschiedenis en verhalen voorgoed verdwenen.

Maar het citaat gaat op voor de indianenbevolking van in dit land, in alle delen van Amerika: het land is helemaal volgebouwd, de grond van hun voorouders verborgen onder glas en beton en draad en staal, de herinneringen onherroepelijk bedekt. Er is geen daar daar meer (p. 45-46)

En daarmee is ook meteen de titelverklaring daar: Er is geen daar daar..

Het boek gaat over de vertelling van oeroude verhalen, herinneringen en geschiedenis van het indiaanse volk. Door middel van de uiteenlopende personages schetst Orange het beeld van de hedendaagse Natives. Op zich is deze aanpak verfrissend nieuw en door de korte hoofdstukken lees het verhaal plezierig. Echter had ik in het begin wat moeite om de verhaallijnen te volgen. Door de hoeveelheid personages waar je ineens aan blootgesteld wordt, maar ook zeker doordat verhalen niet allemaal in dezelfde tijd starten (bijvoorbeeld heden of verleden) is het af en toe wat verwarrend. Naar mijn idee had Orange meer onderscheid kunnen aanbrengen tussen hoofd- en bijpersonages. Van sommige personages zou ik graag meer willen lezen, zoals Opal Viola Victoria Bear Shield en Edwin Black.

Samen met het open einde (nee, waarom!!?) hoop ik op een vervolg van dit boek, waar ik ondanks de verwarring toch van genoten heb. Het onderwerp is verfrissend, nieuw en had mijn volledige aandacht. Ik verbleef bijvoorbeeld lange tijd op Youtube waar ik filmpjes van een Powwow bekeek, las diverse stukken over indianen op internet en klikte urenlang van site naar site. Daarbij schrijft Orange ook nog eens goed en heeft naast het drama ook humor in het boek verwerkt. Gelukkig maar, anders was het wel een neerslachtig verhaal geworden.

Er is geen daar daar is een verfrissend debuut, ik hoop van harte dat het verhaal een vervolg krijgt.


Graag wil ik uitgeverij Meulenhoff bedanken voor het toesturen van een recensie-exemplaar.

2 thoughts on “Er is geen daar daar van Tommy Orange

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *