Romans en literatuur

Vrij van Willy Vlautin

Ik schreef het al eerder: Vlautin heeft een typische schrijfstijl en schrijft vaak over mensen die zich in het harde (Amerikaanse) leven staande moeten houden. Ook nog wanneer alles tegenzit. Het zijn dus beslist geen boeken die je een goed gevoel geven (feelgood). Dit geldt ook voor Vrij waarin de verhalen gevolgd worden van Leroy, Freddie en Pauline.

Vrij van Willy Vlautin

Leroy is een patiënt in een verzorgingsinstelling waar Freddie nachtwaker is. Leroy verblijft daar omdat hij met ernstig hersenletsel is teruggekomen uit de oorlog in Irak. Het gaat niet goed met Leroy: hij heeft maanden in een coma gelegen en sinds hij hier uit is gekomen is hij mentaal niet meer dezelfde. Hij mist zijn grote liefde Jeannette, hij mist zijn oude onbezorgde leven. Hij besluit uit het leven te stappen, maar nachtwakker Freddie is net op tijd bij hem.

Op subtiele wijze maakt de lezer hierdoor kennis met het verhaal van nachtwaker Freddie, wiens leven ook geen rozengeur en maneschijn is. Hij heeft twee baantjes, zit tot zijn nek in de schulden en zijn vrouw en twee dochters hebben hem verlaten en zijn vertrokken naar andere oorden. Freddie blijkt een man te zijn met een hart van goud.

Dit geld eveneens voor Leroys verpleegster Pauline. Vol (directe) humor en vrolijkheid, zonder belerend te zijn, verpleegt ze ‘haar’ patiënten. Achter deze opgewektheid schuilt echter een zeer gevoelige vrouw met een enorm verantwoordelijkheidsgevoel. De zorg voor haar geesteszieke vader (en het opgroeien daarbij) belast haar zowel fysiek als mentaal. De schaarse momenten wanneer hij zijn waardering uitspreekt zijn de enige lichtpuntjes in de tijd die ze met haar vader doorbrengt.

De verhalen van Freddie en Pauline spelen zich af om de verzorging van Leroy heen. Hij is de spin in het web, in het verhaal. In zijn koortsachtige dromen droomt hij over zijn grote liefde Jeannette tijdens een bizar sciencefiction verhaal. Hij lijkt zijn dromen te relateren aan de sf-boeken die zijn moeder Darla voorleest en de gesprekjes die Pauline met hem voert.

Roeien met de riemen die je hebt

Net als de andere boeken van Willy Vlautin (dit is het vierde boek dat ik dit jaar van hem las) gaat het over mensen die het zwaar hebben. Mensen die het positieve er van in blijven zien en die blijven knokken voor verbetering van hun levensomstandigheden. Dit is ook het kenmerk van Pauline en Freddie. Leroy heeft het helaas, om begrijpelijke redenen, het echte opgegeven. In zijn koortsachtige dromen knokt hij echter tegen onrecht en voor de liefde. Deze dromen zijn mijn inziens af en toe wat te langdradig en verwarrend.

Vooral Freddie heeft mijn hart gestolen. Hij doet er werkelijk waar alles aan om zijn situatie, waar hij trouwens met enorm veel goedheid in is beland, te verbeteren. Hij belt dagelijks met zijn dochters, maar je merkt dat hij het er moeilijk mee heeft. Geen moment denkt hij er echter aan om de handdoek in de ring te gooien.

Ook Pauline is zo sterk. Ondanks dat ze af en toe even moet toespreken, staat ze altijd kordaat en opgewekt in het huis van haar vader. Hun rollen zijn totaal omgekeerd, blijkbaar is dit haar hele leven al het geval geweest. Zij sommeert hem te douchen, schone kleren aan te trekken en schotelt hem een gezonde maaltijd voor. Haar vader volgt, soms met instemming, meestal met weerstand en gemopper.

Waar gaat Vrij nou over?

Dit is de vraag die ik mij stel. Wat wil Vlautin met zijn boeken zeggen? Zijn boeken lijken een terugkerend thema te hebben, ze zijn in ieder geval vergelijkbaar. De Amerikaanse maatschappij. Hoe veelbelovend die is, maar hoe zwaar en vernietigend die kan zijn wanneer het tegenzit. Het ontbreken van een sociaal en maatschappelijk vangnet. Geen zorgstaat zoals wij die in Nederland kennen.

De aanname dat de boeken zwaarmoedig zijn, is onterecht. Ja, ze zijn rauw en hard maar Vlautin zorgt er met zijn personages voor dat geen enkel moment de hoop verloren gaat. Hardwerkende mensen die knokken voor een lichtpuntje aan het eind van de donkere tunnel. Soms gaat het goed, soms niet. En dat is het leven. Vrij is realistisch, rauw maar bovendien hoopvol.


Lees ook wat ik vond van:

4 thoughts on “Vrij van Willy Vlautin

    1. Haha, fan is misschien een groot woord maar ik geniet in ieder geval wel van zijn boeken. Vlautin schrijft over mensen die zich staande moeten houden in een harde maatschappij. Vaak zijn die levens uitzichtloos, maar altijd blijven ze hoop houden en zien ze het positieve in van het leven. Door het lezen van deze verhalen ontstaat bewondering en tegelijkertijd besef ik me hoe goed ik het heb.

      Zijn boeken zijn realistisch, hoopvol en integer. Ze zetten je aan het denken en ze ontroeren je ook nog eens. Ik zou zeggen, probeer er eens eentje. Ik vond Laat me niet vallen wel een van de mooiste.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *