Romans en literatuur

Mariët Meester – Hollands Siberië

Hollands Siberië van Mariët Meester gaat over Veenhuizen. Deze voormalige dwangkolonie staat op de voorlopige Werelderfgoedlijst van Unesco. Samen met vijf andere ex-koloniën: Frederiksoord en Wilhelminaoord in Drenthe, Willemsoord en Ommerschans in Overijssel en de koloniën Wortel en Merksplas in België. Dit zestal vormde ooit samen de Koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid (bron).

De koloniën zijn in het leven geroepen om armoede in Nederland te bestrijden, opgezet in 1822 na het vertrek van het Franse leger in Nederland. De drie gestichten (waarin Veenhuizen was opgedeeld) werden bezet door ‘paupers’, die ieder door individuele redenen in armoede terecht waren gekomen. Het is een bron van verhalen, want de diversiteit van de gevangen/verpleegden is enorm. Je kunt je voorstellen dat er in zo’n kolonie elke dag wel iets noemenswaardig gebeurde. Mijn vader werd trouwens binnen de muren van de gevangenis geboren, aangezien mijn grootvader bewaarder was. Het is en blijft een erg interessant onderwerp.

Eerder las ik het indrukwekkende boek Het Pauperparadijs van Suzanna Jansen dat ook over Veenhuizen gaat. Collega boekenblogger Jannie schrijft en recenseert dikwijls over dit onderwerp, zoals je hier kunt zien.

Goed, nu verder over op Hollands Siberië ;-)

Hollands Siberië

Hollands Siberië - Mariët Meester

Veenhuizen staat dus centraal in deze roman van Mariët Meester, want ze neemt deze kolonie als basis voor haar boek. Ze heeft zelfs een tijdje in de pastorie gelogeerd! (Zie daarvoor ook het filmpje helemaal onderaan deze blogpost).
Pastoor Peter Pex is door de Kerk naar Veenhuizen gezonden om daar de pastorie te bestieren. De wereld waar hij in terechtkomt is nieuw voor hem, want ineens is hij omringd door grote aantallen verpleegden en personeel. Er is werk genoeg te doen; zo probeert hij conflicten te sussen, het geloof te verspreiden en de goede lieve vrede te bewaren in een dorp waar gevoelens en emoties enorm oplopen. Dit gebeurt nu eenmaal wanneer zoveel mensen bij elkaar worden gezet.

In de pastorie heerst er rust. Hij wordt goed verzorgd door zijn huishoudster, maar mist verbondenheid. Hij heeft niemand waar hij in vertrouwen mee kan praten. Praten over zijn twijfels, onzekerheden en bespreken van problemen. Dit kan hij niet bij zijn huishoudster als bij zijn mede franciscanen. Wanneer de Tweede Wereldoorlog uitbreekt raakt Peter betrokken bij het verzet. Hij neemt een duidelijke, zichtbare keuze waar ontzettend veel moed voor nodig is. Het is ook dat moment dat hij intiem betrokken raakt met zijn huishoudster.

Hij ontdekt gevoelens die hij nooit eerder heeft gehad waardoor twijfel wordt gezaaid over zijn geloof in God. Hij kan onmogelijk nog een celibatair leven leiden Dit nam hij na zijn komst in Veenhuizen ook al niet meer zo nauw, aangezien hij ‘s nachts vaak een borreltje dronk om de slaap te pakken. Naast de intieme relatie met zijn huishoudster (dat uitmondt in een stabiele relatie) grijpt hij nog steeds naar sterke drank om de pijn te verzachten. Of om zijn twijfel en angst te doen sussen.

Twijfel

Meester heeft op vakkundige wijze beschreven hoe pastoor Peter Pex worstelt met zichzelf. Als liefde zó fijn voelt, waarom mag hij dat als pastoor niet ervaren? In de jaren dat hij in Veenhuizen verblijft, wordt hij een andere man. De eerder zo vrome en rustige man neemt het niet meer zo nauw. Of hij er een slechter mens op is geworden betwijfel ik ten zeerste. Hij is oprecht.

Interessant zijn ook alle historische feiten die Meester in haar boek heeft verwerkt. Het geeft een duidelijk beeld van Veenhuizen tussen 1936 en 1950. Ze beschrijft problemen waar Pex zich mee mag bemoeien, zoals een kinderloos echtpaar dat snakt naar een kindje en een vete tussen twee families. Het is zijn taak om te bemiddelen, om de rust te bewaren.

Het lukt hem aardig, maar hij verliest daarbij zijn vasthoudendheid aan zijn geloof. Hij wordt vrijer, ziet de andere kant van het leven. Hij ziet de liefde, hij ervaart de liefde maar ook het verdriet. Neem een gevoelige man in een kwetsbare rol in een broeiend en uitzonderlijk Veenhuizen en krijg dit prachtige boek als gevolg.

Tip! In het onderstaande filmpje vertelt Mariët Meester Hollands Siberië en over Veenhuizen.

3 thoughts on “Mariët Meester – Hollands Siberië

  1. Dank je wel voor de verwijzing. Mooi boek is dit hè? En heel leuk dat filmpje. Wist je dat ook Elke Geurts in de pastorie aan haar boek Ik nog wel van jou heeft gewerkt?

    1. Graag gedaan Jannie! Het is zeker een mooi boek, het is en blijft een interessant onderwerp. Ik wist niet dat Elke in dezelfde pastorie aan haar boek had gewerkt, leuk weetje

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *