Romans en literatuur24 september 2016

1

Waterland van Matthew Olshan

Al een tijdje had ik Waterland van Matthew Olhsan in mijn vizier. Ik wilde dit boek graag een keer lezen, geprikkeld door de lovende recensies maar ook door het bijzondere verhaal. Het boek gaat namelijk over een bevolkingsgroep, de moerasmensen, die wel gekoloniseerd zijn maar nooit zijn overwonnen. En over Gus. Een dokter die een bijzondere relatie heeft met de deze bevolkingsgroep.

olshan

Na een jarenlange gevangenschap komt Gus zonder enige verklaring van zijn bewaarders op vrije voeten. De wereld om hem heen is veranderd en zonder enige cent op zak wordt hij in een grote, vreemde stad gedropt. Gus ontpopt zicht tot een nederige maar inventieve zwerver. Hij is dan ook allesbehalve dom.

Vóór zijn gevangenschap was hij dokter. Dokter van de moerasmensen; een gekoloniseerde bevolkingsgroep die in het moeras gevestigd was. Gus blijkt een bijzondere man te zijn, een uitzondering op de regel. Hij verdiept zich in de cultuur van de moerasmensen en respecteert hen. Dat is heel wat anders dan de soldaten die in het gebied gelegerd zijn.

Vanwege een onduidelijke gebeurtenis leeft Gus in het heden als zwerver op straat en scharrelt hij op inventieve wijze zijn kostje bij elkaar. Hij wordt opgemerkt door een vrouwelijke curator van het museum die hem onder haar hoede neemt. Zij blijkt onlangs een controversiële tentoonstelling te hebben geopend in het museum die een prachtige en realistische weergave laten zien van het leven van de moerasmensen. Een wereld waarin Gus zich thuis voelt en zorgt voor een grote toestroom van herinneringen. Langzamerhand wordt duidelijk wat de reden is van de gevangenschap van Gus.

Wat is Waterland toch een bijzonder boek. Niet alleen om het surrealistische verhaal maar ook door de opbouw. Zo heeft Olshan het verhaal in drie delen verdeeld. Vanuit het perspectief van Gus wordt gewisseld naar het heden en verleden (21 en 11 jaar terug). Op deze manier maken we onder andere kennis met Gus als bezettingsarts en als zwerver die door de curator in huis is genomen. Het geeft meer diepgang aan het verhaal dat wat wazig start.

Het is namelijk niet helemaal duidelijk waar de auteur naar toe wil en in het begin verlangde ik naar antwoorden. Geduld is een schone zaak, want Olshan heeft de intentie de lezer in zijn eigen tempo mee te nemen op sleeptouw naar de bijzondere jaren die Gus in het moeras heeft doorgebracht. Het verhaal start op het moment dat Gus wordt vrijgelaten waardoor je eigenlijk met het einde begint. Duidelijkheid is dus nog niet aanwezig maar Olshan maakt op een vernuftige wijze een fijne, stapsgewijze en gelaagde opbouw naar de plot.

Waterland doet je denken aan oorlogen waarbij bezettingen niet vreemd zijn en de controle alles behalve aanwezig is. Het gaat over oorlog, macht en angst. Olshan beschrijft de cultuur van de moerasmensen op een dergelijke wijze dat de omgeving levendig wordt. Ik had graag meer willen lezen over de gebruiken van deze bevolkingsgroep hoewel deze fictief is. Het is een prachtig en surrealistisch verhaal met diverse verwijzingen naar onze huidige maatschappij. Origineel en verfrissend!

1 thought on “Waterland van Matthew Olshan

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *