Romans en literatuur

Dublinezen van James Joyce

James Joyce debuteerde met Dubliners in 1914. Het duurde maar liefst zeven jaar voordat een uitgever het aandurfde de bundel uit te brengen. Dubliners (Nederlandse vertaling: Dublinezen) wordt altijd een verhalenbundel genoemd, maar is in feite “een suite van epifanische inkijkjes in de verlamde ziel van de Dublinees in het begin van de twintigste eeuw”.9200000046118823

Waarom durfde in geen zeven jaar een uitgever het aan om het boek van Joyce te publiceren? Ik heb mij tijdens het leven afgevraagd wat de reden hiervan zou zijn. In deze bespreking probeer ik op basis van de verschillende verhalen een antwoord hierop te krijgen.

James Joyce is een geboren Dublinees, maar ondanks dat dit zijn geboortestad en veilige thuishaven was, doet hij Dublin geen eer aan in zijn boek. Uit de verhalen lijkt het wel dat Dublin een verlammende werking heeft op zijn inwoners. Ondanks de drukke en soms schrijnende setting waarin Joyce zijn personages een plekje geeft, wordt dit beeld bevestigd. Bijvoorbeeld in het verhaal van de vrouw die de mogelijkheid heeft met haar liefde Dublin te ontvluchten, maar voor haar uitzichtloze en droevige leven in Dublin kiest. Of bijvoorbeeld de hoeveelheid mannelijke personages die alcohol prioriteit stellen boven hun te onderhouden gezin.

De verhalen zijn trouwens allemaal zonder plot, een beetje een open einde. Maar de strekking is duidelijk en is zonder schroom zonder Joyce op papier gezet; net alsof hij een toeschouwer was in de verschillende levens van de uiteenlopende personages. De conclusie is dat Dublin een drukke stad is; er wordt gescharreld, gesjoemeld, gevreeën, gehandeld en gedronken. Het is een stad waar de mensen bij elkaar op de lip wonen en daardoor niet lijken te ontkomen aan narigheid. In één van de verhalen wordt een prachtig beeld geschetst van de markt:

Op zaterdagavond als mijn tante naar de markt ging, moest ik mee om boodschappen te dragen. We liepen door de blikkerende straten, in het drang van dronken mannen en afdringende vrouwen, te midden van de vloeken van arbeiders, de schelle litanieën van winkelbedienden die op wacht stonden bij de vaten met varkenswangen, het nasale gezang van straatzangers die een kom-hier-en-luisterlied ten gehore brachten over O’Donovan Rossa of een ballade over de troebelen in ons vaderland.

Door het lezen Dublinezen krijg je een mooie plaatje van het oude Dublin aan het begin van de twintigste eeuw. De verhalen zijn beeldend, in zo’n mate dat je blij bent dat je niet in die tijd leefde én niet een inwoner was van Dublin. Door de verhalen krijg je geen mooi beeld van Dublin en haar inwoners. Joyce heeft het volk als ruw, egoïstisch en asociaal neergezet. Natuurlijk niet ieder personage, maar toch komt in ieder verhaal wel iets negatiefs naar voren dat mede door de druk bevolkte stad lijkt veroorzaakt.

Ik vond het een erg beeldend mooi en verfrissend boek ondanks dat het boek al in 1914 is uitgebracht. Het is fijn om een keer iets anders te lezen.wat ook nog zo’n traktatie blijkt te zijn!

Nu wordt het tijd om Dublin eens te gaan bezoeken met het boek in de koffer :-)

Titel: Dublinezen
Uitgever: Athenaeum
Jaar van uitgave: 2016
Oorspronkelijk titel: Dubliners
Prijs: € 19,99

1 thought on “Dublinezen van James Joyce

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *