Romans en literatuur

De heilige Rita van Tommy Wieringa

Jaren geleden las ik Joe Speedboot en Dit zijn de namen van Tommy Wieringa. Waar Joe Speedboot mij wel kon vermaken, had ik geen klik met Dit zijn de namen, terwijl dit boek juist de Libris Literatuurprijs heeft gewonnen. Misschien komt het omdat ik de onderliggende boodschap niet heb gezien, maar ik betwijfel het. Ik moet wel toegeven dat ik de laatste periode meer romans en literatuur lees en het daarom meer kan  waarderen. Daarom keek ik ook zo uit naar het luisteren (luisterboek) naar zijn nieuwste boek: De heilige Rita.

Mariënveen. Een klein grensdorpje waar mensen een eenvoudig leven leiden. Zo ook Paul Krüzen. Hij is enig kind en woont sinds zijn kindertijd samen met zijn vader. Zijn moeder heeft zijn vader verlaten voor een Rus, hij heeft haar na haar vertrek nooit meer gezien.

De vader van Paul is gedwongen de zorg van Paul op zich te nemen. Iets waar hij zich nooit eerder mee bezig heeft gehouden. Aloïs; het is een zwijgzame, traditionele man. In het huis wordt dan ook niet veel gesproken en Paul groeit op als een vanzelfsprekend lid van de gemeente. Er zijn geen uitspattingen, er gebeurt niets bijzonders. Maar nu zijn de rollen omgekeerd, het is nu aan Paul om zijn vader te verzorgen.

Paul klinkt net als zijn vader, een zwijgzame man die graag op zichzelf is. Zijn enige goede vriend is Hedwiges, even eigenzinnig als hij zelf is. Ik vind het maar een bijzonder duo. Allebei ongehuwd en ogenschijnlijk zonder ambitie. Ze komen de dagen door met hun werk. Hedwiges runt de kruidenierszaak van de familie en Paul handelt in oude militaria. In de weekenden gaan ze vaak naar de club, waar Paul genegenheid zoekt in de warme armen van Rita.

Maar net als de rest van Nederland, verandert ook het karakter van Mariënveen. Buitenlanders vestigen zich in het oude dorpje en de technologie heeft ook zijn intrede gedaan. Een gezellig praatje aan de kassa van de supermarkt is er niet meer bij, de caissière heeft alleen nog maar interesse voor haar Samsung Galaxy. Ook de handel van Hedwiges wordt bedreigd door de komt van grote ketens. De Chinezen nemen de cafetaria over. De criminaliteit neemt toe. Ook het leven van Paul en Hedwiges wordt beïnvloed door de effecten van de veranderende maatschappij.

Vasthouden aan het oude

Paul is een man van weinig woorden, maar zijn gedachten zijn veel meer uitgesproken. Stille wateren hebben diepe gronden zeg maar. Het hoort een beetje bij de cultuur op het platteland. Niet lullen maar poetsen. Ik ken het als geen ander, want mijn schoonfamilie komt uit één van Wieringa’s beschreven dorpjes en ik heb er nooit ver vandaan gewoond. Maar wat heeft Wieringa deze typische cultuur tot in detail beschreven. De korte gesprekken, de stilte, de verveling en de ogenschijnlijke weerstand tegen iedere vorm van verandering. Ik weet hoe stug mensen kunnen zijn (of lijken) en hoe hoog de criminaliteit in deze dorpjes kan zijn.

Ondanks dat Paul wat als een sneu persoon overkomt, is hij alles behalve dat. Hij steunt Hedwiges waar mogelijk en blijkt een ijzersterke wil én lef te hebben. De verhoudingen in het dorp blijken toch anders te liggen dan men denkt, het is niet zo’n hechte gemeenschap als Paul had gedacht. Zeker met de komst van een onbekende Rus die wat praktijkjes met zich meebrengt die het daglicht niet kunnen verdragen.

Er gebeurt niet zo heel veel, maar dit is juist zo kenmerkend voor de boeken van Wieringa. Toch heeft De heilige Rita mij geen enkel moment verveeld. Voor dorpse begrippen gebeurt er namelijk best heel veel en het is intrigerend om de verschuivende verhoudingen in het dorp te observeren. Juist hoe Paul zijn rol (en verantwoordelijkheid) oppakt, maakt de lezer nieuwsgierig naar de afloop.

De heilige Rita is een boek vol nostalgie dat beschrijft hoe en in welke mate externe invloeden hebben op een kleine dorpsgemeenschap. Het is een boek dat beschrijft hoe dorpsinwoners zich vastklampen aan het oude, weerstand bieden tegen een niet te voorkomen verandering.

2 thoughts on “De heilige Rita van Tommy Wieringa

  1. Ik had precies dezelfde leeservaringen als jij, met Joe Speedboot en ‘Dit zijn de namen’. Daarna wilde ik deze schrijver niet meer lezen, maar deze beschrijving spreekt me aan, dus dit boek gaat toch weer op het lijstje.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *