Literatuur

Siegfried van Harry Mulisch

Harry Mulisch is misschien wel Nederlands bekendste schrijver. Zijn oeuvre is enorm, maar desondanks heb ik nog niet veel boeken van hem gelezen. Tijd om hier verandering in te brengen en daarom las ik Siegfried

IMG_0132.JPG

In Siegfried brengt bekend schrijver Rudolf Herter samen met Maria (de moeder van zijn zoontje Marnix) een bezoek aan Wenen. Tijdens een televisie-interview ontspruit bij Herter bij toeval een fantastisch idee dat hij meteen in een roman wil verwerken. Met behulp van zijn dicteerapparaat legt hij in zijn hotelkamer alvast de eerste hand aan zijn nieuwste roman. Het idee is om Hitler met behulp van een kunstzinnige fantasie te doorgronden.

Een kunstzinnige fantasie voor een of andere soort is niet zozeer iets dat begrepen moet worden maar eerder iets waarmee je iets begrijpt

De fantasie is het werktuig voor het begrip. Terwijl Herter helemaal overloopt van enthousiasme en gedrevenheid, zijn er maar weinig mensen in zijn omgeving die zijn gedachtestroom kunnen begrijpen. Na zijn verbluffende gesprek met het bejaarde echtpaar Ullrich en Julia Falk weet Rudolf dat hij een heel kostbaar geheim met zich mee draagt dat zijn fantasie volledig ondersteunt. Hitler blijkt vader te zijn van een zoon Siegfried. Zouden de verhalen van Ullrich en Julia de theorie en analyse van Herter onderbouwen of ontkrachten? Terwijl Rudolf verder praat in zijn dicteerapparaat over hoe Hitler het Niets en het kwade representeert in tegenstelling tot God Alles en het goede representeert weet hij niet dat hij de uitkomsten van zijn kunstzinnige fantasie altijd voor zichzelf dient te houden.

Rudolf Herter kan niet anders dan het alterego van Mulisch zijn. Herter is zo verschrikkelijk overtuigd van zijn eigen kennen en kunnen dat de arrogantie er af spat. Zijn gedachtepatroon om Hitler als persoon in een fantasie te vangen is zo bizar dat maar weinig mensen hem kunnen volgen.

Gelukkig neemt Mulisch de lezer mee op de reis die Rudolf Herter in Wenen maakt. Het beeld dat Mulisch tijdens deze reis van Hitler weet te scheppen is bizar, reëel, intrigerend en weerzinwekkend tegelijk. Hoe ongrijpbaar de persoon Hitler ook lijk te zijn, het beeld van Mulisch van hem weet te scheppen is haarscherp dat het zelfs voor de lezer echt wordt.

De onderbouwing die Mulisch geeft voor de analyse van de persoon Hitler is verbluffend. Ik wil er eigenlijk niet te veel over verklappen, maar de wijze waarop deze onderbouwing is geschetst moet je echt een paar keer lezen voordat je überhaupt het tot je door kan laten dringen. Het is zo lastig een recensie over dit boek te schrijven zonder al te veel te verklappen. Na het dichtslaan van het boek is er voor mij geen mysterie opgelost of verduidelijkt, maar heeft Mulisch zijn onopgeloste analyse ervoor gezorgd dat het altijd in mijn gedachten zal rondzweven en dat ik daardoor zo af en toe verder filosofeer over het Niets (uiteraard niet op het hoge niveau als Herter en Mulisch ;-))

5 thoughts on “Siegfried van Harry Mulisch

  1. Ik vond het een heel mooi boek, het zet je zeker aan het denken. In het begin vond ik het even moeilijk om goed in het boek te komen, maar na een tiental bladzijden ging het wel.

  2. Ik vond het idee origineel, maar kon de uitwerking niet erg waarderen. De eerste 50 blz. waar je je door de ophemeling van de schrijver (lees Mulisch zelf) heen moest worstelen vragen al veel doorzettingsvermogen. Het eind werd steeds ingewikkelder en moeilijk te volgen. Alleen het verhaal rond Siegfried, zijn achtergronden, opvoeding en ondergang waren spannend en leesbaar. De filosofische gedachten waarmee Mulisch speelt zijn wel intrigerend, maar konden mij er tenslotte niet meer toe brengen ze uitgebreid te gaan bestuderen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *