Romans en literatuur

Tonio van A.F.Th van der Heijden

Een paar maanden geleden spraken Sandra en ik elkaar op twitter. Uit deze goede gesprekken volgde een idee voor een structurele samenwerking; namelijk een literaire boekenclub waarbij het streven was om samen meer literatuur te gaan lezen. Eens in de twee manden zouden we tegelijkertijd een recensie plaatsen en daardoor literatuur meer onder de aandacht brengen. Helaas zal het bij deze ene keer blijven, want Sandra liet mij in november persoonlijk weten haar boekenblog per 2015 te beëindigen. Desalniettemin willen wij onze recensies van het eerste boek jullie niet onthouden; Tonio van A.F.Th van der Heijden.

20141202 Tonio

Op de Eerste Pinksterdag van 2010 komt Tonio van der Heijden, het enig kind van A.F.Th. van der Heijden en Mirjam Rotenstreich, bij een verkeersongeval om het leven. Het is vroeg in de ochtend als hij, ter hoogte van het Vondelpark in het centrum van Amsterdam, wordt geschept door een auto. Hij wordt in kritieke toestand naar het Academisch Medisch Centrum vervoerd, waar hij diezelfde dag aan zijn verwondingen overlijdt. Tonio zal niet ouder worden dan 21 jaar.

Van der Heijden doet het enige waar hij op dat moment toe in staat is, namelijk schrijven over zijn geliefde zoon Tonio. Hij duikt daarbij in zijn geheugen, maakt aantekeningen en probeert het noodlottige ongeval te reconstrueren. Wat heeft Tonio de laatste uren van zijn leven gedaan en wie is het mysterieuze meisje Jenny wie hij bij zijn ouders thuis heeft gefotografeerd?


Stervende. Ik probeerde er zelf in te geloven, omdat ik anders nooit het moment zou kunnen aangeven. Daar was de homo duplex weer. Bij al het peilloze verdriet waarin ik wegzonk, was er nog plaats voor andere aandoeningen. Zoals trots. Ik was trots op hem: zoals hij daar sereen en soeverein lag te sterven. Hij kon het, hij deed het, hij stierf. Het was meer dan iemand tot nu toe van mij had kunnen zeggen. Ik was nog, kinderachtig, met mijn doodsangst bezig. Wat sterven betreft, lag Tonio een volle manslengte op me voor.’

Een requiemroman schrijven over je veel te jong overleden zoon. Het is een prachtig kunstwerk geworden dat beschrijft in welke rollercoaster Adri en Mirjam terecht zijn gekomen vanaf het moment dat op zondagochtend de deurbel ging. Een nachtmerrie volgde.

Het boek staat vol herinneringen aan Tonio; vanaf het moment van verwekking tot het laatste beeld dat zij van hem hebben wanneer hij op de intensive care ligt. Het beschrijft hoeveel zijn ouders van hem gehouden hebben en hoeveel hij voor hen betekende. Het gemis van zijn aanwezigheid is enorm en krampachtig houden Adri en Mirjam zoveel mogelijk vast aan, zo ver mogelijk tastbare, herinneringen.  Rouwen is een kwestie van overleven. Rouw is een gapend gat in het hart, rauw verdriet en volkomen machteloosheid.

Zo zullen we de rest van ons bestaan opgejaagd worden door een schrikbeeld dat al vleesgeworden is – het dode vlees van Tonio. Niks slijtage van pijn en verdriet. Wat slijt, is niet wat achter ons ligt, maar wat zich, krimpend, voor ons uitstrekt: de overgebleven tijd van leven.

De openhartigheid in het boek overvalt je, het is puur en oprecht. Het lijkt alsof Van der Heijden totaal geen moeite heeft hoeven doen om dit prachtige verhaal op papier te zetten. Er spreekt zoveel liefde en moois uit, dat de zinnen haast vanzelf in prachtige stijlen geformuleerd moeten zijn. Als lezer ben je een als het ware een onzichtbare gast die het rouwproces en het vele verdriet van de ouders mag meemaken. Het is een ware nachtmerrie om je kind te verliezen. Tijdens het lezen keek ik naar Timo en ik kon mij helemaal inleven in het immense verdriet. Het boek is onvergetelijk prachtig, een boek dat je moet beleven en ervaren. Rouw in zijn puurste vorm, alle 632 pagina’s lang.

13 thoughts on “Tonio van A.F.Th van der Heijden

  1. Wat een ontzettend leuk initiatief! Ik kom net kijken in blogland maar mocht je ooit iemand zoeken om het mee voort te zetten. Ik zou ook graag wat meer literatuur lezen. Dit lijkt me een prachtig boek over een moeilijk onderwerp.

  2. Dat ik nou toch via Sandra jouw blog moet ontdekken, of via Tonio, wie zal het zeggen? Wat je over het boek zegt is waar, onvergetelijk en rouw in zijn puurste vorm. Ik vond het toentertijd ook goed om gelezen te hebben, het maakt je meer bewust van de ellende die mensen meemaken als ze een kind verliezen.
    by the way leuke blog, maakt het feit dat Sandra gaat stoppen weer iets draaglijker ;-)

  3. Ik zei het al in mijn e-mail vanmiddag, je hebt een prachtige recensie geschreven, puur en eerlijk en het raakt mij. Fijn om te lezen dat dit boek op ons beide veel indruk heeft gemaakt.

    Dank voor deze, helaas maar eenmalige, samenwerking Sue!!

  4. Ochjee, dit lijkt me super moeilijk om te lezen, zeker nu ik zelf een klein zoontje heb rond.. nouja, niet lopen. Ik denk dat ik nog een aantal jaartjes wacht voordat ik deze oppak, maar het boek spreekt me wel aan. Ik heb dat eigenlijk nog nooit eerder gehad bij titels van van der Heijden..

    Ook ik hou me aanbevolen voor een initiatief voor het lezen van meer literatuur. Maar ik kan me zo voorstellen dat het misschien ook wel een fijn idee is dat voor Sandra en jezelf te houden.

    1. Ik vond het ook moeilijk om te lezen Iris, ook omdat mijn zoontje ook nog maar vijf maanden is. Maar op zich maakt het je wel meer bewust van het feit dat het leven zo kwetsbaar is en dat je er volop van moet genieten voordat het afgelopen is.

      Bedankt voor het aanbod, ik ga het zeker onthouden! Voorlopig blijf ik lekker, net zoals voorheen, mijn eigen gang gaan. Is ook erg fijn, lezen en posten wanneer jij zin of tijd hebt ;-)

  5. Pingback: Het jaar 2014 |
  6. Dit boek blijft mij maar achtervolgen. Door veel mensen in mijn nabije omgeving wordt mij dit boek aangeraden, veelal mensen die ik “vertrouw” qua smaak, maar om de één of andere reden ben ik er nog nooit in begonnen. Misschien een idee om dat nu maar eens te gaan doen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *