Romans en literatuur

Lolita van Vladimir Nabokov

Gelukkig is het nog augustus en ben ik op tijd om in te haken met de maand van het klassieke boek. Dit initiatief is opgezet door Sandra en werd door tientallen boekenbloggers én uitgeverijen warm onthaald. Natuurlijk kon ik dit iniatief niet links laten liggen en heb vorige maand een aantal boeken uitgezocht die ik deze speciale maand wilde gaan lezen. Over het eerste hoefde ik niet lang na te denken. Lolita van Vladimir Nabokov heb ik op aanraden van Evelien gekocht op de boekenmarkt in Bredevoort. In 2013 heeft zij voor mij een mooie gastblog verzorgd waarin ze verteld over haar favoriete boek. En je raadt het al; dit was Lolita!

201407 Lolita

Meest omstreden boek ooit

Het blijkt een omstreden boek te zijn dat is uitgebracht in de jaren ’50. Het werd zelfs verboden in Frankrijk en Engeland, maar waarna er in Amerika binnen drie weken meer dan 100.000 exemplaren verkocht werden, was er in deze landen ook geen houden meer aan. Lolita bestormde de bestsellerlijsten en zorgde ervoor dat Nabokov kon rentenieren. Nu had in ieder geval mijn nieuwsgierigheid ook gewekt.

Zou het vulgair zijn, zou het mij woedend maken of juist verdrietig? Zou ik wellicht empathie op kunnen brengen voor professor Humbert, wat mij dan misschien dan weer angst zou inboezemen? Want het boek Lolita gaat niet over een standaard onderwerp, maar over de pedofiele Humbert Humbert.

Lolita

Het verhaal begint met waarschijnlijk de meest geciteerde alinea ooit (maar wel eentje die de toon zet en daarnaast erg mooi is):

‘Lolita: mijn levenslicht, mijn lendevuur. Mijn zonde, mijn ziel. Lo-lie-ta: de tongpunt daalt drie treden het gehemelte af en tikt bij drie tegen de tanden. Lo. Lie. Ta’.

Professor Humbert (Humbert Humbert) wordt geteisterd door gevoelens die hij niet kan uitschakelen. Een diep verborgen en brandend verlangen naar nimfijnen; jonge meisjes die uniek zijn in uiterlijk en gedragingen. Het liefst tussen de negen en veertien jaren oud.

Sinds Humbert van Frankrijk naar de VS is geëmigreerd en verliefd is geworden op de dochter van zijn hospita, draait zijn leven alleen nog maar om haar; Dolores Haze, ofwel Lolita genaamd. Hij probeert constant bij haar in de buurt te zijn en trouwt op een gegeven moment zelfs met haar moeder om dichter bij haar te kunnen zijn. In eerste instantie is zijn verliefdheid nog redelijk onschuldig, maar naarmate hij langer bij Lolita in de buurt is kan Humbert Humbert steeds moeilijker zijn verlangen bedwingen. Alles staat in het teken van Lolita en hij probeert van alles om dichter bij haar in de buurt te zijn door haar eventjes aan te raken of te troosten wanneer ze ruzie heeft gehad met haar moeder.

‘Ze had na een routineruzie met haar moeder gehuild en wenste, net als bij andere gelegenheden was gebeurd, niet dat ik haar gezwollen ogen zag: ze had zo’n tere teint die na een fikse huilbui helemaal vlekkerig en branderig wordt, en ziekelijk bekoorlijk. Ik betreurde ernstig haar misvatting omtrent mijn persoonlijk esthetiek, want ik ben eenvoudig dol op dat vleugje Botticelli-roze, die ruwe roos rondom de lippen, die natte, klittende wimpers; en natuurlijk ontnam haar bevlieging me tal van mogelijkheden tot schijnschone troost’.

Humbert Humbert blijkt ‘geluk’ te hebben. Door geluk bij een ongeluk krijgt hij de kans om samen met Lolita te zijn en hij vertrekt samen met haar naar het onbekende. Een weerzinwekkende reis is het gevolg. Een reis die ongeveer een jaar in beslag neemt en waarin grenzen worden overschreden, verlangen niet kan worden gestild en waarin Humbert Humbert zich uiteindelijk helemaal verliest in zijn oneindige liefde voor Lolita.

Hoe verstikkend liefde kan zijn

Ondanks dat het verhaal de grenzen van wat juist en goed is totaal overschrijdt, is het Nabokov gelukt om mij enigszins sympathie op te laten brengen voor Humbert Humbert, Zijn liefde voor Lolita is eindeloos. Het boek is dan ook één grote liefdesbetoog voor zijn Lolita.

Deze opgebrachte sympathie verdwijnt als sneeuw voor de zon wanneer Humbert Humbert Lolita meeneemt op reis, of eigenlijk ontvoert hij haar gewoon. Het is niet meer alleen de liefde die centraal staat, maar ook het verlangen dat hij niet meer langer kan stillen. Hij verandert in mijn ogen in een man waar ik medelijden voor op kan brengen in een egoïstische sluwe vos die geobsedeerd is door zijn liefde, hierbij geen rekening houdend met wat dit voor consequenties zou kunnen hebben voor de jonge Lolita.

Hij verstikt haar met zijn liefde, isoleert haar van de buitenwereld en probeert haar tevreden te houden met allerlei (dure) geschenken in de hoop dat ze altijd ‘zijn’ kleine Lolita zal blijven. Het is knap dat een auteur het hoofdpersonage zo kan neerzetten dat het verschillende gevoelens bij de lezer opwekt. Regelmatig liepen de kriebels over mijn rug en werd ik verdrietig om het leven wat Lolita moest leiden; een concubine zijn.

Het is geen boek dat je in één avondje uitleest, want de zinnen die Nabokov heeft geproduceerd zijn prachtig en soms moet je twee keer lezen om het in je op te kunnen nemen. Ondanks het weerzinwekkende van hun relatie blijf je nieuwsgierig naar het vervolg. Want wat zou er gebeuren wanneer Lolita volwassen wordt en ‘nimfijn‘ af is? Want zonder zijn Lolita, zijn lendevuur, kan Humbert Humbert niet leven. Maar misschien is dat maar beter ook.

 

 

9 thoughts on “Lolita van Vladimir Nabokov

  1. Wauw, wat een mooie, uitgebreide en eerlijke recensie. Ik ben stiekem best wel benieuwd naar dit boek maar het is een ‘fout’ boek, al slaat dat uiteindelijk nergens op want het is fictie. Hmmm… twijfel… Je recensie trekt me wel half over de streep :-)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *