Literatuur

Bernlef – Onder IJsbergen

Eindelijk heb ik het gelezen; het flinterdunne boekje ‘Onder IJsbergen‘ van J. Bernlef. Eén van de vijf Grote Lijsters die in 1997 zijn uitgebracht. Zo lang lag dit boek dan ook al op de stapel te wachten tot gelezen te worden. En wat is dan een betere aanleiding om dit te doen dan ‘augustus klassieke literatuur maand‘, georganiseerd door Sandra?

Onder IJsbergen

Rechter Jakob Olsen wordt als waarnemer van de Deense regering naar Groenland gestuurd om de achtergronden van een merkwaardige moordzaak te onderzoeken. Die achtergronden hebben alles van doen met de oeroude Groenlandse cultuur, die zich altijd heeft verzet tegen inmenging van buitenaf, maar die zonder financiële en technologische steun van de Denen ten dode opgeschreven is.

20140824 Onder IJsbergen cover

Botsende culturen

Wanneer waarnemer Jakob Olsen voor zijn werk kennis maakt met Groenland, blijkt het land net zo onderkoeld te zijn als je zou verwachten. De inwoners drinken bier als water en laten het leven aan zich voorbij trekken. Niet alle inwoners, want Groenland wordt geconfronteerd met twee verschillende culturen. Namelijk die van de oorspronkelijke bewoners, de Inuit, en die van de Denen. En dit blijkt nog al eens te botsen. De verschillende normen en waarden kunnen niet verder uit elkaar liggen dan deze twee bevolkingsgroepen. De Inuit lopen tientallen jaren achter op het welvaartsniveau van de Denen. Onder andere hierdoor vinden de Denen de Inuit maar een ambitieloos en dom volk. Het ‘wij-gevoel’ ligt mijlenver uit elkaar en wanneer er dan ook een moord wordt gepleegd, wordt het verschil tussen deze groepen nog groter.

Klein zijn de stranden
van kleine meren.
Klein is de mensen geest;
niet alle mensen
zijn even verstandig;
heel de mensheid is half.

Melancholiek

Bernlef weet op haarfijne wijze een melancholieke sfeer neer te zetten, waardoor je als lezer eigenlijk nooit een voet op dat eiland wil zetten. Waarschijnlijk niet terecht, maar dit gevoel kwam bij mij op. Het klinkt namelijk enorm depressief en treurig, uitzichtloos en saai. Net een beetje zoals het verhaal, want heel veel gebeurt er eigenlijk niet. Het is juist de sfeer die mooi wordt beschreven, maar echt geboeid was ik niet. Naarmate het verhaal vordert, krijgt het verhaal nog een onverwachte twist dat mij aangenaam heeft verrast, maar daar blijft het ook bij.

 

 

6 thoughts on “Bernlef – Onder IJsbergen

  1. Over het algemeen vind ik het meestal erg interessant om boeken te lezen over conflicterende culturen, maar toch denk ik niet dat dit echt mijn cup of tea is. Wel knap dat de auteur zo’n zware sfeer heeft weten neer te zetten. Zelfs wanneer het zo grimmig is, vind ik het altijd erg fijn als je je alles heel helder voor de geest kunt halen.

    1. Het is zeker knap om zoiets te bereiken, de schrijfstijl past in dit boek ook precies in het straatje. En toch blijf je lezen, terwijl er eigenlijk niet zo heel veel gebeurt.

  2. Ik heb ook dit boek recent gelezen. Volgens mij gaat het niet zozeer over botsende culturen maar over het feit dat je eigenlijk maar weinig te weten komt in deze 2 culturen over wat mensen beweegt, hoe ze denken, wat hun verleden is (soms onder dan wat je verwacht) etc. Vandaar “ijsbergen” : je ziet maar 10% van mensen, de rest is als bij ijsbergen verborgen oner water. Moet nog wat bronnen onderzoeken hoe anderen erover denken. Waarom Jakob is vermoord is mij nog niet duidelijk, onder “water”.

    1. Wat een verhelderende opmerking Adriaan! Ik denk dat je gelijk hebt. Ik meen mij te herinneren dat de spanning tussen de Inuit en de Denen sudderde, van wederzijdse acceptatie was geen sprake.
      Wellicht een goed moment om het te herlezen met jouw opmerking in mijn achterhoofd!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *